مطالب برنامه ریزی شهری

جهاني شدن و مشكل كلان شهر ها

در حال حاضر ۲۳ شهر جهان ۱۵ ميليون نفري هستند . از اين تعداد ۱۸ شهر در كشورهاي رو به توسعه قرار دارند و جمعيت اينگونه شهر ها از حدود ۱۰۰ كشور كنوني عضو سازمان ملل بيشتر است . بر پايه ” برنامه توسعه سازمان ملل متحد ” در سال ۱۹۶۰ تنها ۹ شهر با جمعيت بيش از ۴ ميليون نفر در كشورهاي رو به توسعه وجود داشته كه در سال ۱۹۸۰ به ۳۵ شهر و در سال ۲۰۰۰ به ۵۰ شهر رسيد و در سال ۲۰۲۵ به ۱۱۴ شهر خواهد رسيد .

بر اساس آمار در سال ۱۹۸۵ در كشورهاي رو به توسعه ۱۴۶ شهر با جمعيت بيش از ۱ ميليون نفر وجود داشته است . اين روند و جهش بي سابقه يعني اجتماعي بشري حكايت از تبديل شدن روستاها به شهر ها و تبديل شهر ها به كلان شهر هاست . به هر حال روند شهري شدن اجتماع بشري به علاوه جهاني شدن اقتصاد , پديده كلان شهر ها را پيش آورد كه خود اين پديده در مسير تحولات هزاره سوم داراي چالشها و بحران هاي جدي باشد .

افزايش فقر در شهر ها , دسترسي ناكافي به مسكن و خدمات اصلي شهري , گسترش زاغه نشيني و مسكن هاي غير قانوني , سيستم حمل و نقل ناكافي , بيگانگي شهروندان , رقابت شغلي و اقتصادي نابرابر , نارسايي امكانات اصلي شهر , ويراني محيط زيست , آلودگي هوا , تراكم جمعيت , ناكافي بودن خدمات بهداشتي اصلي و آب و بحرانهاي اجتماعي از جمله مواد مخدر و … از چالشهاي پيش روي كلان شهر ها هستند .

امروزه هر شهر “جهان اولي ” در دل خود يك شهر ” جهان سومي ” دارد كه با مشكلات آلودگي محيط زيست , بيكاري , ازدحام جمعيت , گرسنگي , بيماري , سوء تغذيه و مرگ و مير كودكان به ميزان زيادي دست به گريبان است .

از طرف ديگر در هر شهر جهان سومي يك شهر جهان اولي و پيشرفته كه داراي كلاس جهاني ارتباطات و تكنولوژي باشد وجود دارد و اين حكايت از شكاف بزرگ و چالش اساسي است كه ميان اين دو جهان وجود دارد .

امروزه در روند شهري شدن دنيا به علت سرعت روند شهرنشيني در آفريقا , آسيا و آمريكاي لاتين بيشتر شهرداري ها فاقد منابع مالي و سازماني براي ارائه خدمت اصلي شهري اند و سرمايه گذاري بيشتر به محله هاي پردرآمد و متوسط اختصاص داده شده است . اين در خالي است كه فقرا به حال خود رها شده و براي ادامه حيات خود به مكانيسم هاي غير رسمي رو مي آورند و خارج از قوانين و ضوابط و استانداردها براي خود سرپناهي و زاغه هايي مي سازند . بر اساس برآوردهاي رسمي ۳۰ تا ۵۰ درصد سكنه بيشتر شهرهاي بزرگ آسيا در چنين شرايطي زندگي مي كنند . در هر صورت علاوه بر چالشهاي بر شمرده در بالا مي توان موارد ذيل را نيز به عنوان نگراني ها و چالشهاي كلان شهرها برشمرد :

۱) حفظ و توسعه بهداشت انسان و رسيدگي به مشكلات بهداشت شهري

۲)كنترل بيماري هاي مسري

۳) حفاظت از گروههاي آسيب پذير

۴) فقر و بررسي راههاي مقابله با فقر شهروندان

۵) تهيه منابع مالي مكفي براي اداره شهر

۶) چالشهاي اجتماعي

۷) بحران زيست محيطي و آلودگي هوا

۸) تداركات سرپناه و بهبود مديريت اسكان شهروندان

۹) تسهيل حمل و نقل عمومي و درون شهري

۱۰) مديريت و توسعه هماهنگي منابع آب

۱۱) تغيير الگوي مصرف شهري

۱۲) سيستم روان و فني حمل و نقل درون شهري

۱۳) پايداري كالبدي –اقتصادي – اجتماعي و حمل و نقل

كلان شهر ها براي كسب جايگاه رفيع خود در فرآيند جهاني شدن و زنده ماندن در برابر تحولات پرشتاب قرن ۲۱ راهي جز تكيه بر مشاركت آگاهانه شهروندان و بويژه تشكل هاي غير دولتي و داوطلب ندارند . فرآيندي كه در آن شهروندان با سهيم شدن در تصميمان اثر گذار بر زندگي خود و جامعه شهري و با درك حقوق شهروندي و با شناخت و فهم از مسئوليت پذيري جمعي و گروهي , هزينه هاي اداره شهر را كاهش و بر توانايي هاي مديريت كلان شهر خواهند افزود .

اين بدان معني است كه مديريت كلان شهر ها بر محور سياست تمركز زدايي و ايجاد دموكراسي در مديريت امكان پذير است . تمركز زدايي و معطوف شدن به انرژي پايان ناپذير شهروندان و پذيرش سازمان هاي غير دولتي به عنوان شريك و نه رقيب از جمله استراتژي هاي ضروري و انكار ناپذير براي مديريت شهري آينده است .

علاوه بر اين جايگاه آموزش مستمر و جريان دانايي و به هنگام بودن پيكر مديريت شهري به دانش و درك جديد و به كار گيري نخبگان و دانشگاهيان يك ضرورت حياتي و اجتناب ناپذير است .

روزنامه همشهري

يكي از اين دو رخداد شهري شدن جهان و ديگر ظهور شهر هاي جهاني است . امروز نيمي از جمعيت شش ميلياردي جهان ساكن شهر ها هستند . اكثريت جهان و زمين رفته رفته به شهر تبديل مي شود . در سال ۱۸۰۰ تنها سه درصد جمعيت جهان در شهر ها مي زيستند , در سال ۱۹۵۰ اين ميزان به ۲۹ درصد رسيد و در سال ۲۰۰۰ اين ميزان به ۵۰ درصد رسيده است . اين در خالي است كه سازمان ملل متحد هشتاد درصد رشد جمعيت دهه آينده را مربوط به شهر ها مي دهند نه روستا ها .مسلمآ آنچه در خصوص توسعه و گسترش شهر و شهرنشيني اتفاق افتاده در طول تاريخ بشر بي سابقه بوده است .

مطلب قبلی

خانه های ساحلی OB

مطلب بعدی

جایگاه طراحی شهری در نظام شهرسازی

ar.basirian

ar.basirian

بدون دیدگاه

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *