سیر تحولات شهرسازی در ایران

شهرسازی در ایران – قبل از انقلاب اسلامی

۱- ۲-۱- زمینه تاریخی:

Ø جنگ جهانی اول اوضاع داخلی ایران را بهم ریخت.

Ø تولید و درآمد نفت به عامل کلیدی تحولات اقتصادی و سیاسی تبدیل شد. دلایل این روند:

۱) لزوم حفظ ایران به عنوان منطقه ای حیاتی برای شرکت های چند ملیتی نفتی و حکومتهای غربی

۲) لزوم استقرار نوعی حکومت مرکزی مقتدر و مستبد برای ایجاد امنیت برای فعالیت این شرکتها و صنعتی و مدرن شدن کشور

۳) وابسته شدن تقاضای داخلی، تراز پرداختهای خارجی و سطح مخارج دولتی به قیمت و حجم صادرات نفت

۴) پیدایش منبعی نامشهود

 

مجموعه این تحولات منجر به : استبداد سیاسی و (شبه) مدرنیسم اجتماعی شد.

دلایل چیرگی شبه مدرنیسم دولتی و غیر دولتی بر ایران:

۱) نفی همه سنتها و ارزشها که سرچشمه حقارتهای ملی محسوب می شدند

۲) اشتیاق سطحی گروه های کوچک اما رو به گسترش از جامعه شهری

آغاز حاکمیت پهلوی همراه با نوسازی،‌تمرکز ارتش، بوروکراسی و فعالیتهای مکمل این سیاست بود.

شرایط سیستم شهر در این دوره:

۱) از نظر درآمد، کاملا وابسته به درآمدها نفتی

۲) از نظر اختیار و اقتدار مدیریت، به صورت بخش رسمی از دولت مرکزی

۳) از نظر الگوهای فکری، تقلید روشهای اروپایی

Ø طی ۱۳۳۰-۱۳۲۰ در کشور ۲۰ کابینه تغییر کرد.

Ø اولین برنامه توسعه اقتصادی(۱۳۲۸) که مبدأ برنامه ریزی ملی کشور بود از قاعده مستثنی نبود.

از کودتای ۲۸ مرداد ۳۲ تا انقلاب سفید شاه ۴۱:

Ø دوره تثبیت و توسعه اقتدار دولت مرکزی،‌افزایش درآمدهای نفت و در فاصله ۳۹-۳۶ سیاست ” درهای باز“ اجرا گردید.

Ø مراحل رسیدن به مرحله بلوغ صنعتی در جوامع با تولید سنتی،‌بر اساس نظریات اقتصادی رستو:

برنامه ریزی شهری

مراحل ۱، ۲و۴: در ایران انجام شد. مرحله ۳: انجام نشد(واردات و موج مصرف کالاهای جدید).

توزیع درآمد نفت منطقی انجام نشد:

Ø به نفع طبقه متوسط شهری

Ø به ضرر روستاییان

در نتیجه:

Ø مهاجرت روستاییان به شهر و رشد زیاد جمعیت و کالبد شهری

Ø تفکیک طبقات اجتماعی در شهر(واگذاری زمین به افسران ارتش)

تقاضا برای انتقال از بافت سنتی به جدید زیاد شد،‌بازسازی محلات شهر به فراموشی رفت و به دست بساز و بفروشها افتاد،‌تفکیک اجتماعی و طبقاتی به تفکیک کالبد شهر بر اساس درآمد شکل گرفت.

تأسیس وزارت آبادانی و مسکن به عنوان ضرورتی اجتماعی و سیاسی در ۴۲ نقطه آغازین برنامه ریزی شهری در ایران شد.


فرستنده : خانم مهندس مهناز اکبری

گردآوری : مرکز اطلاعات علمی و تخصصی مدیریت شهری

مطلب قبلی

نمایشگاه کتاب دانشگاهی

مطلب بعدی

زمینه سیستم شهر در ایران از شروع برنامه ریزی شهری تا ...

ar.basirian

ar.basirian

بدون دیدگاه

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *